( غايت نزاع ) در اختلاف در دلالت داشتن دليل اين دو ( امر اضطرارى و ظاهرى ) است ، آيا همانا اين ( دليل امر اضطرارى و ظاهرى ) بر نحوى است كه مستقلّ است عقل به اينكه همانا اتيان به آن ( مأمور به امر اضطرارى يا ظاهرى ) موجب است براى اجزاء و مؤثّر مىباشد ( اتيان مأمور به با امر اضطرارى يا ظاهرى ) در آن ( اجزا ) ؟ و [ غايت نزاع مىباشد در ] دلالت نداشتن آن ( دليل امر اضطرارى و ظاهرى ) ، و مىباشد نزاع در آن ( اجزاء ) صغروى همچنين ، به خلاف اين ( نزاع ) در اجزاء به واسطهء اضافه شدن به امر آن ( مأمور به واقعى ) ، پس همانا آن ( نزاع ) نمىباشد ( نزاع ) مگر كبروى اگر باشد اينجا ( اجزاء در اضافه به امر واقعى ) نزاعى ، چنان كه نقل شده است ( نزاع ) از بعضى ، پس بفهم . [ سوم : مقصود از اجزاء كه در عنوان اخذ شده معناى لغوى است يا اصطلاحى ] سوّم آنها ( امور ) : ظاهر ، آن است كه همانا اجزاء - در اينجا ( علم اصول ) به معناى لغوىاش ( اجزاء ) است . و آن ( معناى لغوى اجزاء ) كفايت كردن است و اگرچه مختلف مىباشد آنچه ( عملى ) كه كفايت مىكند ( عمل ) از آن ( مأمور به ) ، پس اتيان كردن به مأمور به با امر واقعى ، كفايت مىكند ( اتيان ) ، پس ساقط مىشود به واسطهء آن ( اتيان به مأمور به با امر واقعى ) تعبّد داشتن به آن ( مأمور به ) دوباره و [ اتيان كردن به مأمور به ] با امر اضطرارى يا ظاهرى جعلى [ كفايت مىكند ] ، پس ساقط مىشود به واسطهء آن ( اتيان مأمور به با امر اضطرارى يا ظاهرى ) ، نه اينكه همانا اين ( اجزاء ) مىباشد ( اجزاء ) - در اينجا ( علم اصول ) - اصطلاحا به معناى اسقاط تعبّد يا قضاء ، پس همانا اين ( اجزاء به معناى اسقاط تعبّد يا قضاء ) بعيد است جدّا . نكات دستورى و توضيح واژگان الفصل الثّالث : يعنى فصل سوّم از مقصد اوّل . على وجهه : ضمير در « على وجهه » به مأمور به برگشته و منظور از « على وجهه » يعنى برطبق خواست مولى و آمر .